MB&F Horological Machine Nine

MB&F Horological Machine No.9 (HM9) là một tác phẩm đồng hồ đeo tay độc đáo kết hợp cảm hứng từ thiết kế hàng không những năm 1940 với kỹ thuật chế tác horology hiện đại, do thương hiệu độc lập Thụy Sĩ MB&F ra mắt năm 2018.

Lịch sử và bối cảnh ra đời

MB&F (Maximilian Büsser & Friends) là một thương hiệu đồng hồ nghệ thuật (haute horlogerie) được thành lập vào năm 2005 bởi Maximilian Büsser – cựu CEO của Harry Winston Timepieces. Với triết lý "máy móc hữu cơ" (kinetic art), MB&F không theo đuổi những quy chuẩn truyền thống của ngành đồng hồ mà thay vào đó tạo ra những cỗ máy thời gian mang tính điêu khắc, gần như là tác phẩm nghệ thuật có thể đeo trên tay. Trong hệ sinh thái sản phẩm của MB&F, dòng Horological Machine (HM) đóng vai trò là nền tảng sáng tạo cho các ý tưởng táo bạo nhất.

Horological Machine No.9 (HM9) được giới thiệu lần đầu tiên vào tháng 9 năm 2018 tại sự kiện SIHH (nay là Watches and Wonders Geneva). Đây là sản phẩm đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong ngôn ngữ thiết kế của MB&F: thay vì những hình khối góc cạnh hay cấu trúc hình học phức tạp như HM6 hay HM7, HM9 lấy cảm hứng từ những chiếc máy bay chiến đấu cổ điển thời Thế chiến II – cụ thể là máy bay tiêm kích Supermarine Spitfire và Messerschmitt Bf 109. Thiết kế khí động học, mặt kính cong vòm, và các đường cong mềm mại gợi nhớ đến buồng lái (cockpit) của những phi cơ huyền thoại này.

Sự ra đời của HM9 không chỉ là một tuyên ngôn thẩm mỹ mà còn phản ánh nỗi ám ảnh của Maximilian Büsser với chủ đề hàng không từ thuở nhỏ. Ông từng chia sẻ rằng niềm đam mê với máy bay đã ăn sâu vào tiềm thức và trở thành nguồn cảm hứng vô tận cho nhiều sáng tạo của ông. HM9 chính là hiện thân vật chất của giấc mơ “đeo một chiếc máy bay trên cổ tay”.

Thiết kế và kiến trúc đặc trưng

Horological Machine No.9 nổi bật nhờ kiến trúc ba chiều cực kỳ phức tạp, phá vỡ mọi khuôn mẫu truyền thống về đồng hồ đeo tay. Thân vỏ (case) của HM9 được chế tạo từ hai phiên bản chính: “Flow” (phiên bản tiêu chuẩn) và “Air” (phiên bản giới hạn với mặt số mở và kim giờ/phút đặt lệch tâm). Cả hai đều sở hữu thiết kế đối xứng hai bên, với hai “ống dẫn khí” (air vents) uốn cong ôm lấy bộ máy trung tâm – một chi tiết trực tiếp lấy cảm hứng từ cửa hút gió của động cơ máy bay.

Mặt kính sapphire của HM9 là một trong những thành tựu kỹ thuật đáng kinh ngạc nhất. Nó không phải là một mảnh kính phẳng hay cong đơn giản, mà là một cấu trúc vòm kép gồm ba lớp: một lớp phía trước cong mạnh, hai lớp bên hông cũng được uốn cong để tạo cảm giác liền mạch. Việc gia công mặt kính này đòi hỏi kỹ thuật mài và đánh bóng thủ công cực kỳ tinh vi, bởi bất kỳ sai lệch nào dù chỉ vài micromet cũng có thể làm biến dạng hình ảnh của bộ máy bên trong. Theo MB&F, tỷ lệ thất bại trong quá trình sản xuất mặt kính HM9 lên tới hơn 80% – điều này góp phần giải thích cho mức giá cao ngất ngưỡng của chiếc đồng hồ.

Bộ vỏ HM9 được chế tạo từ hợp kim titanium Grade 5 hoặc vàng đỏ 18K, tùy phiên bản. Kích thước tổng thể khá lớn: rộng 57mm, dài 47mm và dày 23mm – nhưng nhờ thiết kế cong ôm cổ tay, trọng lượng nhẹ (khoảng 60g với titanium), nên HM9 vẫn có thể đeo được thoải mái. Đặc biệt, các bề mặt của vỏ được hoàn thiện bằng sự kết hợp giữa đánh bóng gương (mirror polish) và mờ satin (satin-brushed), tạo hiệu ứng ánh sáng đa chiều khi xoay chuyển đồng hồ.

Bộ máy và kỹ thuật horology

Trái tim của HM9 là bộ máy in-house hoàn toàn mới, được phát triển riêng cho mẫu đồng hồ này với mã hiệu HM9-SV (“SV” viết tắt của “Split Vision”). Đây là một bộ máy cơ tự động (automatic) với tần số dao động 18.000 vph (2,5 Hz) và dự trữ năng lượng khoảng 45 giờ. Điều đặc biệt là bộ máy này không tuân theo bố cục truyền thống: thay vì đặt bánh đà (balance wheel) ở vị trí trung tâm hoặc phía sau, MB&F đặt hai bánh đà hình cánh quạt ở hai đầu của bộ máy – mỗi bên một – nhằm tối ưu hóa độ chính xác thông qua nguyên lý trung bình hóa sai số (twin balance system).

Cơ chế hiển thị thời gian cũng rất độc đáo. Trên phiên bản “Flow”, giờ và phút được hiển thị trên một đĩa xoay ở trung tâm, trong khi giây được hiển thị bằng kim dài chạy dọc theo trục dọc của đồng hồ – giống như đồng hồ đo tốc độ (airspeed indicator) trên bảng điều khiển máy bay. Trên phiên bản “Air”, giờ và phút được đặt lệch sang bên phải, lộ rõ cầu máy và bánh răng, tạo cảm giác “bên trong buồng máy” của một động cơ thật sự.

Một trong những thách thức kỹ thuật lớn nhất khi chế tạo HM9 là việc tích hợp rotor tự động (oscillating weight) vào cấu trúc cong của bộ máy. Rotor của HM9 được thiết kế hình cánh quạt, nằm ngang và xoay quanh trục dọc – khác hoàn toàn với rotor truyền thống nằm phẳng. Để đảm bảo hiệu suất lên cót, đội ngũ kỹ sư của MB&F đã phải hợp tác chặt chẽ với nhà sản xuất chuyên về cơ cấu tự động để tối ưu hóa mô-men xoắn và giảm ma sát.

Hơn nữa, bộ máy HM9-SV được hoàn thiện thủ công theo tiêu chuẩn haute horlogerie cao cấp: tất cả cầu máy (bridges) đều được vát cạnh thủ công (hand-beveled), đánh bóng gương ở các bề mặt phẳng, và trang trí bằng họa tiết Geneva stripes hoặc perlage. Mỗi bộ máy mất hàng trăm giờ lao động thủ công để hoàn thiện, và chỉ được lắp ráp bởi một thợ đồng hồ duy nhất – đảm bảo tính nhất quán và cá nhân hóa tuyệt đối.

Các phiên bản và sự phát triển

Kể từ khi ra mắt năm 2018, HM9 đã được phát triển thành nhiều phiên bản giới hạn, mỗi phiên bản mang một sắc thái thẩm mỹ và kỹ thuật riêng biệt:

• HM9 “Flow” Titanium: Phiên bản đầu tiên, vỏ titanium, mặt số màu trắng kem, kim xanh. Sản xuất giới hạn 33 chiếc.
• HM9 “Flow” Red Gold: Vỏ vàng đỏ 18K, mặt số đen, kim trắng. Giới hạn 33 chiếc.
• HM9 “Air” Titanium: Thiết kế mở, không có mặt số che phủ, kim giờ/phút lệch tâm. Giới hạn 33 chiếc.
• HM9 “Sapphire Vision” (2020): Toàn bộ vỏ làm từ sapphire trong suốt, cho phép nhìn xuyên suốt bộ máy từ mọi góc độ. Chỉ sản xuất 5 chiếc, là một trong những phiên bản hiếm nhất và đắt nhất của HM9.
• HM9 “Volcano” (2022): Lấy cảm hứng từ núi lửa, với mặt số gradient đỏ-đen và hoàn thiện bề mặt mô phỏng dung nham. Giới hạn 10 chiếc.

Mỗi phiên bản không chỉ khác nhau về vật liệu và màu sắc, mà còn có những điều chỉnh nhỏ về bố cục hiển thị và hoàn thiện bề mặt. Ví dụ, phiên bản “Sapphire Vision” yêu cầu kỹ thuật gia công sapphire cực kỳ phức tạp – mỗi chiếc vỏ mất hơn 500 giờ để cắt, mài và đánh bóng. Trong khi đó, “Volcano” sử dụng kỹ thuật PVD đặc biệt để tạo lớp phủ gradient bền màu và chống xước.

Điều đáng chú ý là MB&F luôn duy trì số lượng sản xuất cực kỳ hạn chế cho HM9 – thường dưới 33 chiếc mỗi phiên bản – nhằm đảm bảo tính độc quyền và chất lượng thủ công. Điều này khiến HM9 trở thành món hàng săn lùng của giới sưu tầm đồng hồ nghệ thuật trên toàn thế giới.

Thông số kỹ thuật chi tiết

Dưới đây là bảng tổng hợp thông số kỹ thuật chính thức của MB&F Horological Machine No.9 (phiên bản “Flow” tiêu chuẩn):

Ý nghĩa trong ngành horology đương đại

MB&F Horological Machine No.9 không chỉ là một chiếc đồng hồ, mà là một tuyên ngôn nghệ thuật và kỹ thuật trong ngành horology hiện đại. Nó đại diện cho xu hướng ngày càng rõ rệt của các thương hiệu độc lập (independent watchmakers) trong việc thoát khỏi khuôn khổ truyền thống để khám phá ranh giới giữa đồng hồ, điêu khắc và kỹ thuật cơ khí.

Về mặt kỹ thuật, HM9 chứng minh rằng ngay cả trong kỷ nguyên của smartwatch và đồng hồ quartz siêu chính xác, vẫn có chỗ cho những cỗ máy cơ học phức tạp, thủ công và mang tính biểu tượng. Việc tích hợp hai bánh đà, thiết kế rotor hình cánh quạt, và mặt kính sapphire 3D là minh chứng cho khả năng đổi mới không ngừng của ngành chế tác đồng hồ Thụy Sĩ – dù chỉ trong phạm vi rất nhỏ của haute horlogerie độc lập.

Về mặt văn hóa, HM9 phản ánh sự giao thoa giữa horology và các lĩnh vực khác như hàng không, kiến trúc và thiết kế công nghiệp. Nó thu hút không chỉ giới sưu tầm đồng hồ mà còn cả các nhà thiết kế, kỹ sư hàng không và nghệ sĩ – những người nhìn thấy trong HM9 một biểu tượng của sự sáng tạo vượt giới hạn.

“HM9 không được tạo ra để nói giờ – nó được tạo ra để khơi dậy cảm xúc, để nhắc nhở chúng ta rằng cơ khí vẫn có thể đẹp, vẫn có thể mơ mộng.” – Maximilian Büsser

Hơn nữa, HM9 cũng góp phần định hình lại khái niệm “giá trị” trong ngành đồng hồ. Với mức giá trên 200.000 USD, HM9 không cạnh tranh về độ chính xác hay tiện ích, mà về trải nghiệm thẩm mỹ và cảm xúc. Điều này mở ra một phân khúc thị trường mới – nơi đồng hồ được coi như tác phẩm nghệ thuật có thể đeo được, thay vì chỉ là công cụ đo thời gian.

Kết luận

MB&F Horological Machine No.9 là đỉnh cao của sự giao thoa giữa nghệ thuật, kỹ thuật và cảm hứng hàng không trong thế giới horology đương đại. Từ thiết kế khí động học lấy cảm hứng từ máy bay Thế chiến II, đến bộ máy cơ học với hai bánh đà và rotor hình cánh quạt, HM9 là minh chứng sống động cho triết lý “kinetic art” mà Maximilian Büsser theo đuổi. Mỗi chiếc HM9 không chỉ là một cỗ máy đo thời gian, mà là một câu chuyện được kể qua kim loại, kính sapphire và chuyển động cơ học – một di sản kỹ thuật và thẩm mỹ dành cho những ai dám mơ về bầu trời ngay trên cổ tay mình.

Với số lượng sản xuất cực kỳ giới hạn, mức độ hoàn thiện thủ công cao và ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, HM9 chắc chắn sẽ tiếp tục được ghi nhận trong lịch sử đồng hồ như một trong những tác phẩm táo bạo và đẹp mắt nhất của thập niên 2010–2020. Đối với giới sưu tầm, sở hữu một chiếc HM9 không chỉ là sở hữu một chiếc đồng hồ, mà là nắm giữ một mảnh ghép của tương lai horology – nơi ranh giới giữa máy móc và nghệ thuật ngày càng mờ nhạt.