Trong thế giới đồng hồ nam, nếu có một dòng máy nào đủ sức mê hoặc phái mạnh bởi vẻ ngoài góc cạnh, nhiều chi tiết và mang đậm hơi thở của những cuộc đua tốc độ, đó chính là Chronograph. Tuy nhiên, không phải ai sở hữu một chiếc Chronograph cũng hiểu hết ý nghĩa của các vòng tròn nhỏ trên mặt số hay cách vận hành chúng sao cho bền bỉ nhất.
Bài viết này sẽ đưa bạn đi từ những khái niệm cơ bản đến các mẹo sử dụng chuyên sâu, giúp bạn làm chủ hoàn toàn cỗ máy thời gian phức tạp này.
1. Đồng hồ Chronograph là gì?
1.1. Định nghĩa cơ bản
Chronograph là từ ghép từ tiếng Hy Lạp: Chronos (thời gian) và Graph (ghi chép). Hiểu đơn giản, đây là loại đồng hồ ngoài chức năng xem giờ thông thường còn có chức năng bấm giờ (ghi giờ) chính xác.
Bạn có thể dùng nó để đo khoảng thời gian của một cuộc thi chạy, một vòng đua xe hay thậm chí là thời gian luộc một quả trứng.
1.2. Phân biệt Chronograph và Chronometer
Đây là sự nhầm lẫn phổ biến nhất của người mới chơi đồng hồ:
-
Chronograph: Là tính năng bấm giờ (một chức năng cộng thêm).
-
Chronometer: Là chứng nhận độ chính xác cao của bộ máy (do tổ chức COSC của Thụy Sỹ cấp).
-
Một chiếc đồng hồ có thể là Chronograph nhưng chưa chắc là Chronometer, và ngược lại.
2. Cấu tạo đặc trưng của đồng hồ Chronograph
Một chiếc đồng hồ Chronograph chuẩn mực thường có những dấu hiệu nhận biết không thể nhầm lẫn:
2.1. Hệ thống nút bấm (Pushers)
Thường nằm ở phía bên phải vỏ đồng hồ:
-
Nút ở vị trí 2 giờ: Dùng để Bắt đầu (Start) và Dừng (Stop) chức năng bấm giờ.
-
Nút ở vị trí 4 giờ: Dùng để Đưa kim về vị trí ban đầu (Reset).
2.2. Các vòng số phụ (Sub-dials)
Đây là nơi gây bối rối nhất. Thông thường một chiếc Chronograph sẽ có 3 vòng tròn nhỏ (Tri-compax):
-
Vòng đo 60 giây: Đây thường là kim giây chính của đồng hồ (chạy liên tục). Trong khi đó, chiếc kim dài nhất ở trục tâm thực chất lại là kim giây của chức năng bấm giờ (chỉ chạy khi bạn ấn Start).
-
Vòng đo 30 phút (hoặc 60 phút): Hiển thị số phút trôi qua sau khi bấm giờ.
-
Vòng đo 12 giờ: Hiển thị số giờ trôi qua (thường có trên các dòng máy cơ cao cấp).
3. Cách sử dụng đồng hồ Chronograph chuẩn xác
Sử dụng Chronograph không khó, nhưng sử dụng “đúng cách” để không làm hỏng bộ máy là cả một nghệ thuật.
Bước 1: Khởi động (Start)
Ấn nút ở vị trí 2 giờ. Kim giây dài ở trục tâm sẽ bắt đầu chuyển động.
Bước 2: Tạm dừng (Stop)
Khi muốn kết thúc việc đo, ấn nút ở vị trí 2 giờ một lần nữa. Kim giây bấm giờ và các kim ở vòng phụ sẽ dừng lại tại vị trí đó để bạn đọc kết quả.
Bước 3: Đưa về số 0 (Reset)
Ấn nút ở vị trí 4 giờ. Toàn bộ hệ thống kim bấm giờ sẽ “nhảy” về vị trí 12 giờ (vị trí gốc).
LƯU Ý QUAN TRỌNG: Tuyệt đối không ấn nút Reset (4 giờ) khi chức năng bấm giờ đang chạy (chưa ấn Stop). Điều này có thể gây gãy bánh răng hoặc làm lệch kim trong bộ máy cơ.
4. Các loại thang đo (Scale) phổ biến trên Chronograph
Nếu bạn nhìn kỹ viền ngoài của mặt số hoặc vòng bezel của đồng hồ Chronograph, bạn sẽ thấy những dãy số lạ. Đó là các thang đo mở rộng:
4.1. Tachymeter (Đo tốc độ)
Dùng để đo tốc độ dựa trên quãng đường cố định 1km hoặc 1 dặm.
-
Cách dùng: Bấm Start khi xe bắt đầu đi, Stop khi xe đi hết 1km. Kim giây chỉ vào số nào trên vòng Tachymeter thì đó chính là tốc độ (km/h) của xe.
4.2. Telemeter (Đo khoảng cách)
Dùng để đo khoảng cách từ người xem đến một sự kiện phát ra cả ánh sáng và âm thanh (như tiếng sấm hoặc tiếng pháo).
-
Cách dùng: Bấm Start khi thấy ánh chớp, Stop khi nghe thấy tiếng nổ. Số trên thang Telemeter sẽ cho biết bạn cách nguồn phát bao xa.
4.3. Pulsometer (Đo nhịp tim)
Thường có trên đồng hồ của các bác sĩ ngày xưa. Nó giúp đo nhịp tim nhanh chóng mà không cần đếm đủ 1 phút.
5. Tại sao nam giới lại mê mẩn Chronograph?
-
Vẻ đẹp cơ khí: Việc nhìn thấy hàng loạt kim nhỏ cùng vận hành nhịp nhàng mang lại cảm giác làm chủ kỹ thuật.
-
Sự mạnh mẽ: Thiết kế 3 nút bấm và 3 vòng số phụ tạo nên một diện mạo hầm hố, rất “đàn ông”.
-
Lịch sử gắn liền với những huyền thoại: * Omega Speedmaster: Chiếc đồng hồ Chronograph đầu tiên lên mặt trăng.
-
Rolex Daytona: Gắn liền với các đường đua xe khốc liệt.
-
Zenith El Primero: Bộ máy Chronograph tự động nhanh nhất thế giới.
-
6. Những lưu ý để đồng hồ Chronograph bền bỉ theo thời gian
-
Không nên để kim bấm giờ chạy liên tục: Nhiều người thích để kim giây dài chạy cho đẹp tay, nhưng việc này sẽ làm mòn bộ máy nhanh hơn và gây hao pin (với máy Quartz) hoặc giảm dự trữ cót (với máy cơ).
-
Kiểm tra độ kín nước: Các nút bấm của đồng hồ Chronograph là nơi nước dễ xâm nhập nhất. Đừng bao giờ ấn nút bấm giờ dưới nước trừ khi đồng hồ của bạn có thiết kế chuyên dụng (như các dòng cao cấp của Omega hay IWC).
-
Lau dầu định kỳ: Máy Chronograph có nhiều linh kiện hơn máy thường khoảng 30-40%, vì vậy việc lau dầu là bắt buộc sau mỗi 4-5 năm.
7. Kết luận
Đồng hồ Chronograph không chỉ đơn thuần là một cỗ máy thời gian; nó là một người bạn đồng hành thông minh, một món đồ trang sức đậm chất kỹ thuật. Khi bạn hiểu rõ ý nghĩa của từng vòng số phụ và cách vận hành chúng, chiếc đồng hồ trên tay bạn sẽ trở nên giá trị hơn bao giờ hết.
